Skip to main content

Rol golaur haul yn eich llesiant

Mae Jo Baker yn seicotherapydd, tiwtor a chydlynydd seico-addysg ym Mhrifysgol Derby.

Mae golau naturiol yn hanfodol i'n hiechyd corfforol a meddyliol a gall mynd allan yn rheolaidd yng ngolau dydd gael effaith gadarnhaol ar gwsg, hwyliau a pherfformiad academaidd.

Mae gan eich corff 'brif gloc' sydd wedi'i leoli yn y celloedd yng nghefn eich llygaid. Pan fydd golau'n cyrraedd y celloedd hyn, mae'n anfon negeseuon o amgylch eich corff i helpu i reoleiddio’r canlynol:

  • Cwsg
  • Hwyliau
  • Hormonau
  • System imiwnedd
  • Tymheredd y corff
  • Pwysedd gwaed
  • A llawer o swyddogaethau corfforol eraill

Mae hefyd yn dylanwadu pan fyddwch chi'n teimlo'n flinedig a phan nad ydych chi wedi blino. Gelwir hyn yn rhythm beunyddiol ac mae'n ailadrodd bob 24 awr yn fras. Heb ei niweidio, mae'n parhau i weithio yn llygaid pobl sy'n gwbl ddall gan alluogi iddynt ddilyn cylch deffro/cysgu naturiol. Mae faint o olau gewch chi’n hanfodol i gynnal rhythm beunyddiol arferol.

Golau haul yn erbyn ffynonellau golau eraill

Mae'r math o olau sydd ei angen arnoch er mwyn gweld yn wahanol iawn i'r math o olau sy'n rheoleiddio eich rhythm beunyddiol. Ni all y goleuadau sydd gennych yn eich tŷ, eich ystafell ddosbarth neu'ch swyddfa gystadlu â'r haul. Hyd yn oed pan fydd y tywydd yn wael, mae lefel y golau yn yr awyr agored 100 gwaith yn fwy nag ydyw dan do.

Mae tarfu ar y rhythm beunyddiol oherwydd diffyg golau haul a gormod o gyswllt â ffynonellau golau artiffisial, yn enwedig dyfeisiau sgrin, yn gysylltiedig â chwsg gwael, iselder, gorbryder a dibyniaeth, yn ogystal â salwch corfforol.

Sut mae golau'r haul yn helpu?

Cwsg

Mae dod i gysylltiad â mwy o olau dydd yn y bore yn helpu i gadw cloc eich corff yn gyson â'r diwrnod 24 awr sydd, yn ei dro, yn eich helpu i deimlo'n fwy cysglyd yn y nos ac yn fwy effro yn ystod y dydd.

Po fwyaf disglair yw’r golau dydd y byddwch yn dod i gysylltiad ag ef, y mwyaf o felatonin fyddwch chi'n ei gynhyrchu yn y nos. Bydd mwy o felatonin yn lleihau faint o amser mae'n ei gymryd i chi syrthio i gysgu ac yn arwain at gwsg dyfnach, gyda llai o darfu.

Hwyliau

Gall golau'r haul godi hwyliau, cynyddu cymhelliant, helpu gydag iselder a gorbryder ac atal Anhwylder Affeithiol Tymhorol (SAD). Dangoswyd bod argaeledd golau'r haul yn cael mwy o effaith ar hwyliau na glawiad, tymheredd neu unrhyw ffactor amgylcheddol arall.

Fitamin D

Golau haul yw prif ffynhonnell maethynnau a elwir yn fitamin D sy'n hybu tyfiant esgyrn, yn lleihau llid, yn cryfhau eich system imiwnedd ac yn gwella swyddogaethau gwybyddol. Er y gall eistedd dan do wrth ffenest heulog gyfrannu rhywfaint at helpu i ailosod cloc eich corff, nid yw'n eich helpu i gynhyrchu fitamin D gan nad yw’r pelydrau B uwchfioled sydd eu hangen yn gallu treiddio drwy wydr.

Pwysedd gwaed is

Pan fyddwch yn dangos eich croen i olau'r haul, mae eich corff yn rhyddhau ocsid nitraidd i'ch gwaed. Mae hyn yn helpu i ostwng pwysedd y gwaed a gwella iechyd y galon.

Perfformiad academaidd

Gall dod i gysylltiad â golau'r haul wella cymhelliant a dysgu a chynyddu perfformiad gwybyddol ac amseroedd adweithio. Canfu astudiaeth a gynhaliwyd yn 2017 fod myfyrwyr sy'n cael mwy o olau haul yn perfformio'n well mewn asesiadau.

Awgrymiadau i gael mwy o olau haul

Y newyddion da ydi bod ychydig o olau haul yn mynd yn bell: yn aml mae 20 i 30 munud yn ddigonol. Gall cynnydd bach yn eich cyswllt â golau’r haul wella eich cwsg yn ogystal â'ch iechyd meddwl a chorfforol.

Dylai eich amser cyswllt ddibynnu ar ba mor sensitif yw eich croen i olau'r haul.

Dilynwch yr awgrymiadau yma i gynnwys mwy o olau’r haul yn eich trefn o ddydd i ddydd:

  1. Gosodwch amser deffro rheolaidd ac agorwch eich llenni neu'ch bleinds cyn gynted ag y byddwch yn codi
  2. Ceisiwch ymarfer y tu allan bob dydd hyd yn oed os mai dim ond mynd am dro yw hynny
  3. Ceisiwch fynd allan gymaint â phosib
  4. Os yw'n bosib, eisteddwch yn agos at ffenest. Gall pellteroedd bach hyd yn oed gael effaith ddramatig ar lefelau golau
  5. Ystyriwch ddefnyddio goleuadau pylu gyda'r nos os oes rhai ar gael i chi
  6. Ceisiwch beidio â defnyddio unrhyw ddyfeisiau sgrin am o leiaf awr cyn amser gwely. Mae hyn yn cynnwys ffonau, iPads, gliniaduron, cyfrifiaduron personol, Kindle a theledu. Ceisiwch leihau eich cyswllt â’r dyfeisiau hyn gyda'r nos
  7. Os gallwch, defnyddiwch fleinds neu lenni duon
  8. Gwrandewch ar eich corff a mynd i'r gwely pan fyddwch yn dechrau teimlo'n gysglyd.